Türkiye Cumhuriyeti

T.C. Riyad Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye - Suudi Arabistan İkili İlişkileri - Ekonomik, 14.02.2011

Türkiye'nin enerji konusunda ithalatçı, diğer taraftan, SA’nın enerji ihracatçısı olmaları iki ekonominin birbirini tamamlayıcı bir niteliğe sahip olmasını sağlamaktadır. Türkiye ekonomisi 2008 yılında ulaştığı yaklaşık 740 Milyar ABD doları GSMH’si ile Ortadoğu bölgesinin en gelişmiş ekonomisi haline gelirken, Suudi Arabistan’ın aynı yılda ulaştığı 476 Milyar ABD doları ile bölgede yer alan ikinci önemli ekonomi olmuştur. Ayrıca, iki ekonominin birbirine yakınlığı özellikle 2004 yılından sonra ekonomik ve ticari ilişkinlerde dinamik bir trend ortaya çıkarmıştır. Nitekim, 2002 yılında 1,3 milyar Dolar olan Türkiye-Suudi Arabistan ticaret hacmi 2008 yılında 5,5 milyar ABD Dolar düzeyine ulaşarak 2002-2008 arasında yıllık ortalama & oranında artarak iki ekonominin büyüklükleri ile orantılı düzeylere yaklaşmaya başlamıştır.

 

2009 yılında dünya ekonomisinde ortaya çıkan ve azalan dünya ticareti iki ülke arasındaki ticaret hacminin gerilemesine yol açmıştır. Bu meyanda, 2009 yılında 2,2 milyar dolar olan ihracatımız %19,6 oranında gerileyerek 1,77 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, ithalatımızda özellikle emtia fiyatlarındaki hızlı düşüşlere paralel olarak 3,5 milyar dolardan %49,1 oranında azalışla 1,7 milyar dolara gerilemiştir.

 

2010 yılında ise Suudi Arabistan’a olan ihracat genel ihracat artışımızın üzerinde performans göstermektedir. 2010 yılında ihracatımız %,3 oranında artarak 2,2 milyar dolara çıkmıştır. Ayrıca, genel olarak Orta Doğu ülkelerine olan ihracat gelişimi incelendiğinde dolar bazlı en yüksek artışın Suudi Arabistan’a olan ihracatımızda görülmüştür. Diğer taraftan SA’dan yapılan ithalat %44,2 oranında artışla 2,4 milyar dolar olmuştur.

 

Bu gelişmeler ışığında 2010 yılında Suudi Arabistan ile olan ticaret hacmimiz 4,7 milyar dolara yükselirken dış ticaret dengemiz 221 milyon dolar açık vermiştir.

Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ticarete ilişkin rakamsal veriler aşağıda sunulmuştur:  (milyon ABD Doları)

Yıl

İhracat

İthalat

Hacim

Denge

2003

741

969

1,711

-228

2004

769

1,232

2,000

-463

2005

962

1,889

2,851

-927

2006

983

2,252

3,235

-1,269

2007

1,487

2,440

3,927

-953

2008

2,202

3,322

5,524

-1,121

2009

1,771

1,692

3,463

79

2010

2,220

2,440

4,660

-221

 

Türkiye’nin SA’ya ihracatı çeşitlilik arz etmektedir. 2010 yılında SA’a yapılan ihracatın önemli bir bölümü sanayi ürünlerinden oluşurken tarım ürünlerini payı %20’ler seviyesindedir. Bu dönemde,Tarım ürünleri içerisinde arpa, domates, meyve ve sebzeler öne çıkan ürünler arasındadır.

 

Sanayi ürünleri içerisinde ise demir-çelik ürünleri önemli bir paya sahiptir. Sanayi ürünleri içerisinde demir-çelikten sonra ağırlıklı araç lastikleri olmak üzere kauçuk mamulleri öne çıkmaktadır. Tekstil ürünleri ihracatımızın önemli bir kısmı halı ürünlerinden oluşmaktadır. SA ihracatımızda ağırlığı olan diğer bir grup ise elektrikli makinelerdir.

 

Serbest Ticaret Anlaşması: Körfez ülkeleri ikili temelde ve birbirinden bağımsız serbest ticaret anlaşmaları imzalamak yerine,  Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Oman’ın oluşturduğu Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) çerçevesinde Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakereleri yürütmektedir.


Ülkemizin KİK ile STA müzakereleri, 2005 Mayıs ayında Bahreyn’de imzalanan Türkiye-KİK Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması zemininde yürütülmekte olup, ilk tur müzakereler 2005 Kasım ayında Riyad’da, ikinci tur müzakereler ise 2006 Nisan ayında Ankara’da gerçekleştirilmiştir. Üçüncü tur görüşmeleri 26-27 Şubat  2008 tarihinde doha’da gerçekleşirken; 4. Tur görüşmeleri 22-24 Nisan 2009 tarihleri arasında Ankara’da düzenlenmiştir. Beşinci tur görüşmeler için tarih belirlenmesi çalışmaları devam etmektedir.


Türkiye-SA Karma Ekonomik Komisyonu:  Türkiye-SA Karma Ekonomik Komisyon (KEK) mekanizması, 17-19 Mayıs 2004 tarihlerinde Cidde’de gerçekleştirilen VIII. dönem toplantısı ile yeniden işlerlik kazanmıştır. Sözkonusu toplantıya, o dönemdeki eş başkanlar sıfatıyla, Maliye Bakanı Sayın Kemal Unakıtan ile Ticaret ve Sanayi Bakanı Hashim Yamani başkanlık etmiştir. KEK IX. Dönem Protokolü ise 26 Kasım 2008 tarihinde imzalamıştır.

 

KEK X. Dönem Toplantısı ise 23-25 Ocak 2011 tarihlerinde Riyad’da gerçekleştirilmiştir. KEK Eşbaşkanlığını ülkemizde Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek üstlenmektedir.   

Türk-Suudi İş Konseyi: Türk ve Suudi işadamlarının ortak platformunu oluşturan Türk-Suudi İş Konseyi, 11 Ekim 2003 tarihinde Cidde’de kurulmuştur. İş Konseyi’nin faaliyetleri, İstanbul’da kain
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) çatısı altında sürdürülmektedir. 

İş Konseyi’nin eşbaşkanlıklarını, Türk kanadında Ali Bayramoğlu, Suudi kanadında ise bir dönem Cidde Ticaret ve Sanayi Odası’nın  başkanlığını da yapmış olan Dr. Ghassan Ahmad Al Sulaiman yürütmektedir.