Türkiye Cumhuriyeti

T.C. Riyad Büyükelçiliği

Büyükelçilik Duyurusu

Suudi Arabistan'ın 2009 Bütçesi Ve Ülkedeki Ekonomik Gelişmeler , 09.01.2009

Suudi Arabistan'ın (SA) 2008 yılı bütçesine ilişkin bilgiler SA Bakanlar Kurulu tarafından açıklanmıştır. SA bütçesi ve ülkedeki ekonomik gelişmeler ile ilgili olarak Büyükelçiliğimizce hazırlanan bir not bilginiz için aşağıda sunulmaktadır:

SA tarihinin en büyük bütçesi olacağı belirtilen 2009 yılı bütçesinde, toplam bütçe gelirlerinin 410 milyar SAR (SA Riyali) (1 ABD Doları=3,75 SAR), toplam bütçe giderlerinin 475 milyar SAR, bütçe açığının da 65 milyar SAR olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir. Bütçede kamu harcamalarına ayrılan pay %15,8 arttırılarak 65 milyar SAR olarak belirlenmiştir. 2009 yılında, yeni yatırım projelerine, bir önceki yıla göre %39 artışla, toplam 225 milyar SAR kaynak aktarılacaktır. (2009 bütçe rakamları hesaplanırken baz alınan petrol varil fiyatı hakkında uzmanlarca farklı tahminler yapılmakla birlikte, tahminler 40-45 Dolar arasında değişmektedir.)

2006, 2007 ve 2008 yılları bütçelerinde olduğu gibi, 2009 yılında da bütçeden en fazla kaynak yine eğitime tahsis edilmiştir. Bütçeden %,68 oranında pay ayrılan eğitim ve insan kaynakları gelişimi kaleminde, toplam 122 milyar SAR harcama yapılması planlanmaktadır.

2009 bütçesinden sektörel bazda yapılan diğer tahsisatlara bakıldığında, sağlık ve sosyal işlere %10,9 (52 milyar SAR), su, tarım ve altyapıya %7,2 (35 milyar SAR), belediye hizmetlerine %4,2 (20 milyar SAR), ulaştırma ve telekomünikasyona %4 (19 milyar SAR) ve diğer sektörlere %47,02 (227 milyar SAR) oranında pay ayrıldığı görülmektedir.
Toplam 225 milyar SAR olarak öngörülen yeni ve halen süregelen yatırımlar çerçevesinde,

- Eğitim alanında; 1.500 yeni okul, Prenses Noura bint Abdul Rahman Üniversitesi, Kral Saud  Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve bölümleri, King Abdullah Eğitim Geliştirme Projesi, Eğitim Geliştirme Holding’i kurulması, Bilim ve Teknoloji Ulusal Planı, mevcut okulların iyileştirilmesi,

- Sağlık ve sosyal işler alanında, toplam 11.750 yatak kapasiteli 86 yeni hastane inşası, sosyal yardımlar, Suudi Kızılayı’nın geliştirilmei,

- Ulaştırma alanında, yeni yollar, havaalanları ve demiryolları inşası, mevcutların onarımı,

- Su, tarım, altyapı, sanayi ve belediye hizmetleri alanında su kaynaklarının geliştirilmesi, Jubail ve Yanbu endüstri şehirleri ve muhtelif yeni projelerin hayata geçirilmesi öngörülmektedir.

Ayrıca, “Saudi Credit and Savings Bank”a 10 milyar SAR aktarılması, Gayrımenkul Geliştirme Fonu’na önümüzdeki beş yıl içinde toplam 25 milyar SAR kaynak ayrılması planlanmaktadır.

Bütçede çeşitli kamu kuruluşları için öngörülen gelir ve gider rakamları ayrıntılı olarak ilişikte sunulmuştur.

Suudi ekonomisinde "2008 yılı sonuna ilişkin gözden geçirilmiş tahmini büyüklükler" de netlik kazanmıştır. Buna göre, 2008 yılı sonunda, bütçe gelirlerinin 1,1 trilyon SAR, bütçe giderlerinin 510 milyar SAR, bütçe fazlasının ise 590 milyar SAR düzeyinde gerçekleşeceği, kamu borçlarının, Gayrısafi Yurtiçi Hasılanın (GSYİH) %18,7’sinden %13,5'ine (237 milyar SAR'a) indirilmiş olacağı öngörülmektedir (kamu borçlarının tamamı iç borçtur).

GSYİH’nin ise, 2008 sonu itibariyle, reel olarak %4,2 oranında büyüyerek 1,75 milyar SAR'a ulaşmış olacağı tahmin edilmektedir. Petrol sektöründe %34,9, petrol-dışı endüstri sektöründe %4,3, kamu sektöründe %3, özel sektörde %4,3 oranında büyüme sözkonusudur. Kamu sektörünün büyümeye katkısı %46’dır.

2008 sonu itibariyle, cari dengenin bir önceki yıla oranla %45,8 artışla 820 milyar SAR fazla vereceği, ödemeler dengesinin ise bir önceki yıla oranla  %59,4 artışla 564,8 milyar SAR fazla vereceği tahmin edilmektedir. 

2007 yılında %4,1 olan enflasyonun 2008'de %9,2, petrol-dışı GSYİH deflatörünün ise %3,6 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

2008 yılında SA'nın petrol ihracatının artan petrol fiyatlarının etkisiyle toplam 1.13 trilyon SAR’lık rekor düzeye ulaşması, bu artışın etkisiyle toplam ihracatın da 1,23 trilyon SAR’ı bulması, petrol-dışı ihracatın 115 milyar SAR’la toplam ihracatın %10’unu oluşturması beklenmektedir. Petrol-dışı ihracatın toplam ihracattaki payı 2007 yılındaki %12,4’lük oranın altına inse de, bu durum petrol ihracatında yaşanan yaklaşık %50 artış nedeniyle ortaya çıkmıştır. Esasen bu alandaki ihracat da %10’luk bir artış göstermiştir.

Maliye Bakanı Al-Assaf, bütçeyle ilgili olarak yaptığı açıklamada, SA’nın mali rezervlerinin 1,4 trilyon SAR civarında olduğunu, 2009 yılında kamu görevlilerinin maaşlarına %5’lik enflasyon tazminatı ekleneceğini, SA’nın bütçesinde eğitime en çok pay ayıran 10 ülkeden biri olduğunu, SA’nın dış yardımlar için bütçenin %1,2’sini ayırdığını, bu oranın BM tarafından öngörülen  %0,7 oranını aştığını ifade etmiştir.
SA'nın 2009 yılı bütçesinde, gerek ülkedeki Suudlaştırma politikası sonucunda ortaya çıkan kalifiye Suud işgücü talebini karşılamak, gerekse ülkenin kalkınma programını sürdürmek amacıyla, bir önceki yıl olduğu gibi eğitime rekor düzeyde bir kaynak ayrılmıştır. Eğitime ayrılan bütçenin dörtte birinden fazlasını oluşturan kaynağın, yüksek, teknik ve mesleki eğitim dahil insan kaynakları gelişimine, üniversitelerde kurulması planlanan ve kurulmakta olan yeni araştırma-geliştirme birimlerine harcanması öngörülmektedir.

Açıklanan 2008 rakamları bağlamında, yıl içinde petrol fiyatlarının 147 Dolar’a kadar çıkması ile petrol ihracatının 1,13 trilyon SAR’lık rekor düzeye ulaşması sayesinde bütçe gelirleri öngörülen 450 milyar SAR’ın çok üstüne çıkarak 1,1 trilyon SAR’a ulaşmış, öngörülen bütçe harcaması (410 milyar SAR) 100 milyar SAR aşılsa da, 590 milyar SAR’lık rekor bir bütçe fazlası elde edilmiştir. Bu fazla, önceki yılların bütçe fazlasıyla da birleşince SA’nın mali rezervleri ciddi şekilde yükselerek 1,4 trilyon SAR düzeyine ulaşmıştır. Bu rezerv, SA’nın küresel mali krize karşı kırılganlığını azaltmış, nitekim mali kriz nedeniyle birçok ülke SA’dan mali beklentiye girmiştir.

Yıl içinde petrol fiyatlarının artmasıyla, SA, petrol üretimini de arttırmış, bu da 2008 yılı GSYİH büyümesine olumlu katkı yapmıştır Ancak, ortaya çıkan mali kriz ve petrol fiyatlarının düşmesi üzerine üretimini azaltması, GSYİH büyümesini sınırlandırmış ve büyüme %4,2 olarak gerçekleşmiştir. SA ekonomisi için önemli bir unsur olan petrol-dışı endüstri sektöründeki büyüme ise %4,3 olmuştur. Bu oran, 2003 yılından bu yana bu sektörde kaydedilen en düşük büyüme oranıdır.

Petrol gelirlerine paralel olarak artan kamu harcamaları ile piyasaya para akışının fazlalaşması, son yıllarda enflasyonda yükselmeye sebep olmuş, enflasyon bu yıl içinde Temmuz ayında %11,1’ e kadar yükselmiştir. Ancak enflasyon, küresel mali kriz sonrasında dünyada görülen genel eğilimin sonucu olarak SA’da da düşüşe geçmiş ve bütçe açıklamasında yıl sonunda %4,2 olarak gerçekleşmesi öngörülmüştür. Enflasyon artışına en çok etki eden kalemler, kira ve gıda fiyatları olmuştur.

Açıklanan 2009 bütçesi genel olarak olumlu değerlendirilmiş ve cesur bir bütçe olarak yorumlanmıştır.

Küresel mali krizin devam ettiği bir dönemde, birçok ülkenin aksine SA’nın bütçede kısıtlama yerine genişlemeyi tercih etmesi, bütçe giderlerini arttırması, 2004 yılından bu yana ilk defa olarak bütçe açığı öngörmesi, kamu harcamalarını arttırması, planlanan ve devam eden yatırımları askıya almaması önemlidir. Bu politikanın amacı, küresel krizin etkisiyle ekonomide durgunluk yaşanmasını önlemek, piyasaya likidite sağlayarak ekonomiyi canlandırmak, özel sektör ve tüketici güvenini sağlamaktır. SA Hükümeti ayrıca, yatırıma ayırdığı bütçeyle, ülkenin kalkınması için yatırım projelerine verdiği önemin altını çizmiştir.

Öte yandan, açıklanan bütçede küresel krize rağmen harcamaların artması ve bütçe açığı öngörülmekle birlikte, SA’nın geçtiğimiz yıllarda ve özellikle 2008 yılında petrol fiyatlarının yükselmesiyle elde ettiği gelirle bu açığı rahatlıkla kapatması beklenmektedir. Ayrıca, 2009 yılı petrol varil fiyatı ortalamasının, bütçe hesaplamasında baz alınan 40-45 Dolar’ın üstüne çıkması durumunda, ki bu rakamın 65-70 Dolar civarında olacağı yönünde tahminler ağırlıktadır, 2009 bütçesinde de fazla verilmesi muhtemeldir.

En iyi dileklerimizle,
T.C. Riyad Büyükelçiliği

İlgili Dosyalar :

- uqibpz450wdkha550ccd1145Kamu kuruluşları için öngörülen gelir ve gider rakamları